नागपूर शहराच्या वाढत्या शहरीकरणाचा महानगरपालिकेच्या राजकीय आणि प्रशासकीय समीकरणांवर झालेला परिणाम (२०११ ते २०२१)
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
नागपूर हे मध्य भारतातील एक प्रमुख व वेगाने विकसित होणारे शहर असून, २०११ ते २०२१ या दशकात शहराने मोठ्या प्रमाणावर शहरीकरण आणि भौगोलिक विस्तार अनुभवला आहे. वाढते औद्योगिकीकरण, शैक्षणिक व रोजगाराच्या संधी यामुळे झालेल्या स्थलांतराचा थेट परिणाम नागपूर महानगरपालिकेच्या (NMC) राजकीय आणि प्रशासकीय कार्यप्रणालीवर झाला आहे. प्रस्तुत शोधनिबंधात शहराच्या वाढत्या लोकसंख्येमुळे आणि सीमाविस्तारामुळे प्रभाग रचनेत झालेले बदल, राजकीय पक्षांची बदलती रणनीती आणि स्थानिक सत्ता समीकरणांमधील स्थित्यंतरे यांचा विश्लेषणात्मक अभ्यास करण्यात आला आहे. याशिवाय, विस्तारणाऱ्या शहराच्या गरजा पूर्ण करताना प्रशासकीय यंत्रणेसमोर निर्माण झालेली आव्हाने आणि निधी वाटपातील राजकीय संघर्ष यांचेही मूल्यांकन या संशोधनात केले आहे. या अभ्यासातून असे स्पष्ट होते की, शहरीकरणाने केवळ प्रशासकीय ताणच वाढवला नाही, तर पारंपारिक राजकीय नेतृत्वाला नव्या (स्थलांतरित व उपनगरीय) मतदारांच्या अपेक्षांनुसार आपली धोरणे बदलण्यास भाग पाडले आहे.